Napisane przez: annajamaica | Kwiecień 3, 2012

Jamaican Patois – czyli jamajski język ojczysty, Lekcja nr1

Wprowadzenie

Oficjalnym językiem kraju jest standardowy angielski. Tutejszy angielski oczywiście ma swoisty akcent. Patois natomiast jest bardzo często obiektem gorących dyskusji zarówno profesorów jak i zwykłych obywateli. Jedni uznają patois za dialekt, inni twierdzą, że to język jak każdy inny i powinien zostać uznany za oficjalny język Jamajki, skoro praktycznie każdy tutaj na codzień się nim posługuje.

Jamaican Patois, to język kreolski według terminologii lingwistycznej. Kreol wywodzi się od językowego tworu zwanego ‚pidgin’. Pidgin powstaje z zetknięcia się dwóch grup ludzi posługujących się odmiennymi językami, po to aby móc się porozumieć. Gdy pidgin jest dla nowego pokolenia językiem ojczystym, wtedy przekształca się w kreola. Źródła jamajskiego kreolskiego sięgają czasów niewolnictwa. Jego bazą jest bardzo uproszczony język angielski i języki Afryki Zachodniej. Czarna ludność Jamajki wywodzi się głównie z terenów dzisiejszej Ghany. Bardziej  szczegółowe omówienie Patois w następnych lekcjach.

Z czasem, na wymowę, akcent oraz słownictwo wpływ mieli przybysze z różnych zakątków świata.

W wielkim skrócie, spróbujmy streścić jamajskie początki, także i te językowe.

Jamajka to istny tygiel, w którym wymieszały się kulturalne, kulinarne a przede wszystkim językowe wpływy różnych narodów.

‚Out of many, one people’- ‚ z wielu jeden naród. Motto Jamajki  można jak najbardziej odnieść do lokalnego języka.

Pierwszymi mieszkańcami wyspy byli Indianie z plemienia Arawak. Językowi jakim  Arawakowie się posługiwali świat zawdzięcza m.in. takie słowa jak: huragan, tabaka, kacyk, barbecue, papaja. Nazwa wyspy, Jamajka, wywodzi się od wyrazu języka Indian Arawak- ‚Xaymaca’, oznaczającego ‚wyspa źródeł’; niektórzy tłumaczą ten wyraz jako ‚ziemia wody i lasów’.

W wieku XVI do wyspy dotarli Hiszpanie. Wraz z Hiszpanami na wyspę przybywają portugalscy chrześcijanie i Żydzi. Tubylczy Indianie, nieodporni na europejskie wirusy i nieprzyzwyczajeni do przymusowej pracy, masowo umierają. Dlatego też Hiszpanie, niedługo po swoim przybyciu, na wyspę zaczynają przywozić niewolników z Afryki Zachodniej.  Proceder ten kontynuują Anglicy, którzy przejmują Jamajkę w roku 1655. Wraz z nowymi ‚zdobywcami’ na wyspę dostają się: żołnierze- rekruci z Anglii, Barbadosu i Monserrat, nowi osadnicy z Surinamu, Barbadosu, Virginii, Bermud, Nowej Anglii; Żydzi brazylijscy; tania siła robocza wywodząca się z niższych klas społecznych Anglii z rejonów Bristolu (dialekt południowo-wschodniej Anglii), centrum i północy Anglii, Szkoci i Irlandczycy; skazańcy z dużych angielskich więzień, piraci. Po zniesieniu niewolnictwa na wyspę zaczęto ściągać tanią siłę roboczą z Indii i Chin.

Patois stało się spoiwem łączącym wszystkich mieszkańców wyspy i wpływającym na poczucie tożsamości narodowej.

Dzisiaj, nawet przedstawiciele klas wyższych znają patois. Może nie posługują się nim tak często, ale rozumieją i w zależności od sytuacji potrafią się nim posłużyć.

 Najczęściej używane wyrażenia
Poniżej zamieszczam kilka przykładów najczęściej używanych i słyszanych wyrażeń w jamajskim patois. Najpierw zobaczycie zapis jamajskiej wersji i angielskiego odpowiednika, a obok zapis wymowy jamajskich wyrażeń przy użyciu polskich znaków oraz polskie tłumaczenie.
  • Q: Waagwaan? – what’s going on, how are things?-  ła głan?- co słychać?  jak leci?
  • A: not’n moch; mi aarait – nothing much; I’m alright/OK – no’n mocz; mi arajt- nic specjalnego; w porządku
  • mi deh yah – I’m here. I’m OK, just hanging around –  mi de ja:  ok, jakoś leci
    rhatid !!- oh gosh 
    – ratid; o kurcze, o rany
  • weh yah seh? – what are you saying?  łe ja se?:  co mówisz?
  • Likkle mo – see you – like mo- na razie
  • mi nah biznis widit – I don’t care – mi na biznys łydyt:  nic mnie to nie obchodzi; nie chcę się w to mieszać
  • mi kiaan biliv it – I can’t believe it – mi kjaan biliwit:  nie mogę w to uwierzyć
  • a lai – really? – a laj: serio? coś ty
  • Yow – hey– joł: hej
  • mi nah nuo – I don’t know– mi na nło: nie wiem
  • mi kyaan bada – I don’t care; I don’t give a damn– mi kjan bada:  zwisa mi to; nie obchodzi mnie
  • mi eda at mi – I have a headache – mi eda at mi:  boli mnie głowa
  • wot an iidiat ting dat – what a foolish thing – łot an iidjat ting dat: co za bzdura
A oto próbka jamajskiego patois na żywo:



Reklamy

Responses

  1. Podoba mi się ten język/dialekt 😀

  2. własnie wpadlem na Twoj blog:D.niedawno bylem w Angli ktora jest prawie druga Jamajka i mialem okazje posluchac patois w oryginale.truudno zrozumiec.ale czuc luz w akcencie.podoba mi sie że piszesz wymowe po polsku.przydatne;P.zabieram sie za czytanie reszty artykułow;).bless!

    • Cieszę się, ze mnie znalazłeś. I wpadaj często!!
      🙂

  3. Hej!super blog!fajnie piszesz!! będę tu zaglądać !:D
    Pozdrawiam:)

    • Witaj, rozgosc sie 🙂
      Dzieki. Ciesze sie, ze sie podoba, i wpadaj czesto 🙂

  4. Super blog, bardzo się cieszę że cię znalazłem, chciałbym więcej takich lekcji, liczę na twoją aktywność 🙂
    Możesz liczyć na wypromowanie z swojej strony 😀

    • Dziekuje 🙂

      Witaj i zagladaj. Juz niedlugo sie uaktywnie…Mother Country nie rozpieszcza…

  5. hej czy ten blog jest aktualny? gdyz bardzo mnie ciekawi jezyk jamajczykow gdzies w polsce mozna pobierac lekcje tego jezyka?

    • Hej,

      Zapuściłam blog, i to nawet nie troche tylko bardzo. Ale będzie nowa strona i nie chcę żeby były nowe artykuły ciągle do przerzucania na nowy portal. A kiedy będzie gotowa, tego to nawet najstarsi górale nie wiedzą. Miała byc gotowa tego lata, ale kontraktor (mąż) ma pilniejsze fuchy i tak to się ciągnie.
      Będą więc kolejne artykuły i lekcje patois.
      Niestety nie wiem czy ktoś udziela lakcji patois w Polsce 🙂
      Do zobaczenia wkrótce na nowej stronie.

      • super dzieki 😉 dodaje do ulubionych i zaczynam.zglebiac tanjniki patois napewno to pomoze w sluchaniu mizyki reggae 🙂

  6. świetna robota!!!!! ogromne dzięki!!!!!!!! blesssss

  7. kocham ten język 🙂


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: